Türkiyə Respublikasının xarici işlər naziri Hakan Fidan, Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov və Gürcüstanın xarici işlər naziri Maka Boçorişvili İstanbulda keçirilən Türkiyə-Azərbaycan-Gürcüstan Üçtərəfli Xarici İşlər Nazirlərinin 10-cu İclasında İstanbul Bəyannaməsini imzalayıblar.
Bəyannamədə ölkələr arasındakı dərin dostluq, mehriban qonşuluq, qarşılıqlı hörmət və etimad ənənəsinə əsaslanan xoş münasibətlər vurğulanıb. Siyasi, iqtisadi, ticarət, sülh və təhlükəsizlik, elm və texnologiya, eləcə də mədəniyyət sahələri də daxil olmaqla, qarşılıqlı maraq doğuran bütün istiqamətlərdə mövcud güclü əməkdaşlığı daha da irəliyə aparmaq istəyi diqqətə çatdırılıb.
Davamlı sülh və sabitliyin bərqərar olması üçün hər üç ölkənin verdiyi mühüm töhfələr yüksək qiymətləndirilib. Bu yanaşmanın həm regionda, həm də regiondan kənarda inkişaf və rifah üçün böyük əhəmiyyət kəsb etdiyi qeyd olunub.
Sənəddə terrorizmin bütün forma və təzahürləri, transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıq, kibertəhdidlər və hibrid müharibə növləri də daxil olmaqla, ölkələrin qarşılaşdığı və getdikcə böyüyən təhdidlərin fərqində olduqları ifadə edilib. Regionda güclü iqtisadi profil yaratmaq məqsədilə üç ölkə arasındakı ticarət və investisiya əlaqələrinin daha da inkişaf etdirilməsinin vacibliyinə toxunulub.
Regional əlaqələrin əməkdaşlıq, iqtisadi artım və regiondakı inkişaf üçün vacib olduğu bildirilən bəyannamədə nazirlər, bir-birlərinin ölkələrinin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və sərhədlərinin toxunulmazlığına yönəlmiş güclü və qəti dəstəyini növbəti dəfə təsdiqləyiblər.
Regional və qlobal çətinliklərin öhdəsindən gəlinməsində üçtərəfli əməkdaşlığın əhəmiyyəti vurğulanıb. Regionun əməkdaşlıq potensialının tam mənada reallaşdırılması üçün regional sülh, təhlükəsizlik və sabitliyin vacib olduğu və bu məqsəd istiqamətində hər üç ölkənin də müsbət rol oynadığı bildirilib.
Nazirlər bəyannamədə Gürcüstanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri daxilində ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpa edilməsinin ən yüksək dərəcədə əhəmiyyət kəsb etdiyinə diqqət çəkiblər.
Yaşıl enerji və az karbonlu texnologiyalar da daxil olmaqla, nəqliyyat və enerji sahələrində əməkdaşlığın artırılmasının zəruriliyi ifadə edilən bəyannamədə, Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri ilə Cənub Qaz Dəhlizinin regional və Avropa enerji təhlükəsizliyinə verdiyi strateji töhfədən bəhs olunub.
Sənəddə hava, dəmir və avtomobil yolları vasitəsilə regional əlaqələrin inkişaf etdirilməsi və gücləndirilməsi yolu da daxil olmaqla xalqlararası təmasların, təhsilin, sosial və mədəni mübadilələrin, turizmin, habelə informasiya və kommunikasiya texnologiyalarının daha da inkişaf etdirilməsinin mühüm rolu qeyd edilib.
Ölkələrarası layihələr
Bəyannamədə hər üç ölkənin ərazisindən keçən Trans-Xəzər Şərq-Qərb Orta Dəhlizi də daxil olmaqla ölkələrin tranzit potensialını gücləndirmək üçün atılan mühüm addımlara və beynəlxalq tranzit sisteminə inteqrasiya səylərinə işarə edilib.
Orta Dəhliz çərçivəsində Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun oynadığı açar rolun vurğulandığı bəyannamədə, dəmir yolu layihəsi çərçivəsindəki modernləşdirmə işlərinin başa çatması münasibətilə 2 iyun tarixində Gürcüstandakı Axalkalaki Beynəlxalq Dəmir Yolu Stansiyasında keçirilən tədbirin məmnunluqla qarşılandığı bildirilib.
Bəyannamədə Türkiyə, Azərbaycan, Qazaxıstan və Gürcüstanın Xarici İşlər Nazirləri ilə Nəqliyyat məsələlərindən məsul nazirlər vasitəsilə, regional əlaqələrin gücləndirilməsində, əməkdaşlığın dərinləşdirilməsində qətiyyətli olduqları vurğulanıb. Yaşıl enerji ötürülməsi və ticarətinə yönəlmiş əlaqələr də daxil olmaqla, energetika sahəsindəki tərəfdaşlığın davam etdirilməsinə və daha da genişləndirilməsinə dəstək ifadə olunub.
Nazirlər bəyannamədə bərpa olunan enerjidən səmərəli istifadə də daxil olmaqla, davamlı artım sahəsindəki əməkdaşlığı dəstəkləyərək, ətraf mühitin mühafizəsi və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə mövzusunda regional əməkdaşlığın artırılmasının vacibliyinə diqqət yetiriblər.
Ticarət əməkdaşlığı mexanizmləri
Türkiyənin COP31 dövr sədrliyinin məmnunluqla qarşılandığı vurğulanan bəyannamədə, Azərbaycanın Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyasına uğurla ev sahibliyi etməsinin davamlı inkişafın irəlilədilməsinə verdiyi töhfə yüksək qiymətləndirilib.
Bəyannamədə terrorizm, mədəni və tarixi irsə qarşı törədilən cinayətlər və kibercinayətlərlə yanaşı, silah və narkotik ticarəti, insan alveri, miqrant qaçaqmalçılığı və çirkli pulların yuyulması daxil olmaqla transmilli mütəşəkkil cinayətkarlığın hər növ forması və təzahürü ilə mübarizə aparmaq üçün müvafiq beynəlxalq və regional sənədlər çərçivəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsi barədə qətiyyət vurğulanıb.
Effektiv və nəticəyönümlü layihələr vasitəsilə, ortaq maraq doğuran iqtisadi sektorlarda davamlı və təkmilləşdirilmiş əməkdaşlığın təmin edilməsi mesajının verildiyi bəyannamədə, qarşılıqlı maraq dairəsindəki investisiyaların təşviq edilməsi, ixrac-idxal imkanları ilə iqtisadi əməkdaşlığı inkişaf etdirməyin yeni üsullarının araşdırılmasının əhəmiyyətinə toxunulub.
Sənəddə hər üç dövlətin işgüzar dairələri, ticarət və sənaye palataları, habelə sənaye və sahibkarlar assosiasiyaları vasitəsilə birbaşa təmasları davam etdirməyə hazır olduqları qeyd edilib.
26 fevral tarixində Gürcüstanda 7-ci Türkiyə-Azərbaycan-Gürcüstan Biznes Forumunun keçirilməsinin məmnunluqla qarşılandığı bildirilib. Həmçinin parlamentlərarası əməkdaşlıq da daxil olmaqla, üç ölkə arasında yaradılmış üçtərəfli mexanizmlərin uğurlarından bəhs olunub.
Nazirlər beynəlxalq təşkilatlardakı namizədliklərin mümkün olan hər bir halda qarşılıqlı şəkildə dəstəklənməsi də daxil olmaqla dövlətlərin nümayiş etdirdiyi fəal əməkdaşlığı yüksək qiymətləndiriblər. İclasın uğurla təşkil olunmasına görə türkiyəli nazir Hakan Fidana dərin minnətdarlıq ifadə edilib.
Üçtərəfli görüşlərin müntəzəm olaraq keçirilməsinin vacibliyini vurğulayan nazirlər, 11-ci Üçtərəfli İclasın 2027-ci ildə, qarşılıqlı razılaşdırılacaq tarixlərdə Gürcüstanda təşkil olunmasına qərar veriblər.
