Çin, Hindistan və Rusiya ölkə rəhbərləri gələn həftə Qırğızıstanın paytaxtı Bişkekdə bir araya gələrək Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) Sammitində iştirak edəcəklər.
Çin Xalq Respublikasının sədri Si Cinpin, Hindistanın Baş naziri Narendra Modi və Rusiya Federasiyası prezidenti Vladimir Putin təşkilatın yaradılmasının 25-ci ildönümü münasibətilə sentyabrın 1-də keçiriləcək Dövlət Başçıları Şurasının iclasına qatılacaqlar. Həmçinin İran prezidenti Məsud Pezeşkianın da bu sammitdə iştirak edəcəyi bildirilir.
Sammitdə Yaxın Şərq, Ukrayna və Əfqanıstandakı münaqişələr, eləcə də sabitlik problemlərinin danışıqların əsas gündəm mövzuları olacağı gözlənilir.
Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) nədir?
Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının əsası 1996-cı ildə qoyulub. Təşkilatın əsasını Sovet İttifaqının süqutundan sonra hərbi gərginliyi azaltmaq və sərhəd mübahisələrini həll etmək məqsədilə Çin, Rusiya, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Tacikistan tərəfindən yaradılmış "Şanxay Beşliyi" təşkil edir. Qurum 2001-ci ildə Özbəkistanın da qoşulması ilə rəsmi olaraq təşkilat kimi fəaliyyətə başlayıb.
ŞƏT təxminən 3,4 milyardlıq əhalini və qlobal Ümumi Daxili Məhsulun (ÜDM) təxminən 25 faizini əhatə edir. Təşkilat NATO və ya Avropa İttifaqından fərqli olaraq, nə hərbi ittifaq, nə də iqtisadi birlikdir. Bu qurum təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq, iqtisadi əlaqələr və diplomatiya üçün mühüm platforma rolunu oynayır.
Bişkekdə kritik görüşlər
Himalay sərhədindəki mübahisələr səbəbindən yaşanan gərgin illərdən sonra münasibətləri inkişaf etdirməyi hədəfləyən Si Cinpin və N.Modinin sammitdəki təmasları xüsusi diqqətlə izləniləcək.
Kəşmirin əsas gərginlik mənbəyi olaraq qaldığı bir şəraitdə sammit N.Modi ilə Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərifı iki ölkə arasındakı qısamüddətli münaqişədən bir ildən çox vaxt keçdikdən sonra ilk dəfə bir araya gətirəcək.
İranın rəsmi İRNA xəbər agentliyinin məlumatına görə, M.Pezeşkianın sammit çərçivəsində V.Putinlə görüşü planlaşdırılır. Bu görüşün ABŞ-nin rəsmi Tehranla ticarət edən ölkə və təşkilatlara qarşı ikinci dərəcəli sanksiyaları artırmaqla əlaqəli olduğu qeyd olunur.
