NATO Ankarada keçirilən sammitin açılış mərasimində alyansın müdafiə sənayesi hədəflərini və genişlənmə baxışını nümayiş etdirən mühüm layihələr açıqlayıb. Türkiyənin də yer aldığı müdafiə layihələri, birgə istehsal və yeni investisiyalar Avropanın hərbi imkanlarını gücləndirməyə və transatlantik tərəfdaşlığı artırmağa yönəlib.
Bu açıqlamalar sammitin ilk rəsmi tədbiri olan NATO Müdafiə Sənayesi Forumunda verilib. NATO-nun Baş katibi Mark Rutte alyansın keçən il müdafiə xərclərinin artırılmasına dair götürdüyü öhdəliyi artıq maddi hərbi imkanlara çevirdiyini bildirib. Müttəfiqlərin milyardlarla dollar dəyərində yeni böyük layihələr imzalayacağını qeyd edən Mark Rutte bu investisiyaların NATO-nun çəkindiriciliyini gücləndirmək və müdafiə sənayesini böyütmək üçün vacib olduğunu vurğulayıb. Daha əvvəl Türkiyənin milli müdafiə naziri Yaşar Gülər də xərclərin konkret layihələrə çevrilməsinin vacibliyinə toxunmuşdu.
Açıqlanan layihələr arasında Türkiyə, Belçika, Xorvatiya, Fransa, Polşa, İspaniya və Birləşmiş Krallığın iştirak etdiyi çoxmillətli ‘‘Airbus A400M’’ donanma təşəbbüsü xüsusilə diqqət çəkir. Layihə iştirakçı ölkələrin birgə təyyarə almasına və xərcləri bölüşməsinə imkan verən "birləşmə və paylaşma" modelinə əsaslanır. Eyni zamanda, Finlandiyanın MRTT donanmasına üzvlüyü təsdiqlənib və onuncu ‘‘Airbus A330’’ tanker təyyarəsinin tezliklə təhvil veriləcəyi bildirilib.
Digər bir layihə isə xüsusilə Arktika və Şimal bölgələrində dəniz kəşfiyyatını gücləndirmək üçün beşədək ‘‘MQ-4C Triton’’ PUA-sının birgə alınmasını nəzərdə tutur. Bu layihədə Danimarka, Finlandiya, Almaniya və Norveç iştirak edir. Həmçinin alyansın köhnəlmiş ‘‘Boeing E-3A Awacs’’ donanmasını əvəz etmək üçün ona qədər ‘‘Saab GlobalEye’’ hava müşahidə təyyarəsinin alınacağı diqqətə çatdırılıb.
Alyans daxilində müdafiə istehsalını sürətləndirmək və həm müttəfiq orduların, həm də Ukraynanın tədarükünü təmin etmək üçün yeni tədarük koalisiyaları yaradılıb. Bu çərçivədə ABŞ və Avropa şirkətləri arasında mühüm müqavilələr imzalanıb. ‘‘Lockheed Martin’’ və ‘‘Rheinmetall’’ arasında ATACMS raketlərinin Avropada istehsalı üçün müqavilə imzalanıb. ‘‘Patriot PAC-322’’ sistemləri üçün də Avropanın imkanlarını gücləndirəcək xüsusi proqram təsdiqlənib.
Tədbirində çıxış edən Türkiyənin milli müdafiə naziri Yaşar Gülər müttəfiqlərin müdafiə xərclərini artırmasını müsbət qiymətləndirsə də, bunun sadəcə büdcə öhdəliyi olaraq qalmamalı olduğunu vurğulayıb. Yaşar Gülər bildirib ki, çəkindirmə qüvvəsi yalnız hazır ordulardan, sursatdan, hava və raketdən müdafiə sistemlərindən, logistikadan və güclü müdafiə sənayesindən asılıdır. Türkiyə müdafiə sənayesinin getdikcə genişləndiyini vurğulayan nazir ölkəsinin növbəti üç ildə hava və ballistik raket müdafiəsi, uzaq mənzilli atəş sistemləri və pilotsuz aparatların satın alınmasına üstünlük verəcəyini bildirib. Nazir həmçinin qeyd edib ki, Türkiyə elektron müharibə, sursat, hərbi dəniz və aviasiya sistemləri, eləcə də komandanlıq və idarəetmə texnologiyalarında qabaqcıl mövqeyə sahibdir.
